نیل یا آمازون؟

این بدان معنی است که بسیاری از تمدنهاتی بشری ، از تمدن مصر گرفته، تا تمدنهای بین النهرین و هند همگی در کنار رودخانه های بزرگ تشکیل شده است برای آن که آب موجب حیات همه چیز است و هیچ چیز نیست که بدون آب بتواند به حیات خود ادامه دهد. برخی از خاورشناسان مانند بارتولد تأکید میکنند که بخارا بهرغم بسیاری از شهرهای این منطقه، همواره در همین جای کنونی بوده و بر اثر گذشت زمان، مکانش تغییر نیافته است .

این بنا با حوض، شیشه رنگی ایرانی، شمعدانیها و رنگهای شاد مانند فیروزهای، آبی آسمانی و بنفش لقب زیباترین و باارزشترین خانه جهان را از دید بسیاری از نویسندگان و بازدیدکنندگان به خود اختصاص داده است. مردم خجند و نواحی آن از قدیم الایام تاکنون سنتها و آداب و رسوم نیاکان و نیک نام خویش را حفظ کرده و در پویایی آنها همواره تلاش نمودهاند این سنن را در سینههای خود محفوظ بدارند و آنها را از باد روزگاران ایمن نگه دارند. اصطخری نیز چنین مینویسد: «من دروازهای دیدم به سمرقند، روی در به آهن پوشیده و بر یک پاره از آن چیزی نبشته.

یاقوت نیز چنین میگوید و میافزاید اسکندر دور سمرقند حصاری بزرگ کشید و آن را به قلعهای استوار بدل ساخت . البته بخارا پس از ورود اسلام بدانجا و در دوران اسلامی رشد کرد و در گسترش تمدن اسلامی بسیار تأثیر گذارد و به یکی از مراکز مهم فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جهان اسلام بدل گشت . بخارا از آب و هوای بسیار خوب و رودخانه زرافشان (جیحون) نیز سود میبرد و از اینرو، شهری بسیار سرسبز و باصفا بود . در مسیر جنوب به شمال در جاده غربی کلیسای کوچکی بنام کلیسای چوپان در سمت چپ جاده قرار دارد که از یکسو چشم اندازی به کوههای بلند واز سوی دیگر به رود ارس دارد.

جشن نوروز در میان این مراسم و عیدها جایگاه ویژه و ممتازی دارد و با پایان فصل دی و آب شدن برف و دمیدن نخستین سبزهها و شکوفهها در دامن کوه و تپهها «گل بایچیچک» میروید و در واقع این گیاه مژده بهار و نوروز میآورد. دیگر اینکه: گفته شد که ایرانویجه به معنی جایگاه آریان ها است و بخذی یا بلخ از جمله کهن ترین و مرکزی ترین شهر آریایی بوده ، که توسط کیومرث یا جمشید بنام «وَر جَمکرد» بنا گردیده است.

آنچه از همه عجیب تر و فوق العاده جالب توجه است همانا چاهی است که بر فراز کوه در عرض راه قلعه در دل سنگ ها حفر گردیده و مخصوصاً حفر این چاه به عمق پاین خیلی زیاد می باشد. آب دره ديز در عرض سال به استثنايى مواقع بارانى (از اواخر اسفند ماه و اوايل بهار) كه همراه با طغيان شديد بود از بستر خود خارج مي گردد. ، به این شهر تاختهاند، اما به هر روی سمرقند مرکز نشر معارف اسلامی و مهد عالمان وارسته در درازنای قرون بوده و افراد برجستهای به جهان اسلام فرستاده که آوازه برخی از آنان جهانگیر شده است.

در سواحل آن شيرخان بندر و بندر حيرتان قرار گرفته، که کالاهای صادراتی یا وارداتی افغانستان به کشورهای آسياي ميانه از این طریق مبادله میشود. همچنین فنلاند به عنوان سرزمین هزار دریاچه شناخته می شود (۱۸۷٬۸۸۸ دریاچه در فنلاند وجود دارد که ۶۰٬۰۰۰ از آن ها دریاچه های بزرگ هستند). شاید در ابتدا تصور کنید که این منطقه فقط جنبه ییلاقی دارد اما کتیبه شش متری که در انتهای تنگه اول قرار دارد کاملا نشان میدهد که تنگه واشی یکی از مناطق باستانی تهران و فیروزکوه است. و اشتقاق بخارا از بخار است که به لغت مغان، مجمع علم باشد و این لفظ به لغت بتپرستان اُیغُور و خُتای نزدیک است که معابد ایشان را که موضع بتان است، بخار گویند .

از آن زمان به بعد نیز هنوز در دست ساخت بود تا اینکه با نام جینپینگ در سال ۲۰۱۴ ساخته شد؛ بلندیای به عظمت ۳۰۵ متر را داراست و منبع اصلی تامین انرژی شهری و صنعتی و غیره بوده است. که بلندی آن از زمین ده متر است در کنار دریای فراه قرار دارد و یک محل دیدنی است. پهنة خاکی شبهجزیره مانندی که مرتفعترین قلة آن تُل گنبذْ با 550 ، 2 متر ارتفاع است، از مشرق تا مغرب دریاچه و تا نزدیک مصب رود کر امتداد دارد.

به گفته کارشناسان خجند خاکى حاصلخیز دارد و کشت انواع سبزى و میوه در آنجا متداول است. این دو شهر در گذشته پارهای از سرزمین گسترده ایران به شمار میرفتند و همبستگی فرهنگی و تاریخی آنهارا با ایران نمیتوان انکار کرد. قدرتیابی بازرگانان سغدی و چینی در پایانه قرن پنجم میلادی، موهبتی بزرگ بود؛ زیرا هنگامی که آنان بر بخشی گستردهای از آسیای مرکزی و ماوراءالنهر حاکم شدند، امنیت راههای کاروانرو (گذرگاه کالاهای تجاری مناطق دوردست) و اهمیت تجاری بخارا افزونتر شد . بر پایه گفته برخی از محققان پیشینتر از او، نام بخارا در منبع تاریخی سفرنامه هیسوآنتسانگ (630 م)، جهانگرد بوداییمذهب چینی آمده ، اما اوستا که منبعی کهن درباره شهرهای باستانی شمرده میشود، نامی از آن نیاورده و تنها از ایالت سغد نام برده است.

مردم آن در ادب و دانش و فقه و دینداری و امانت و حسن سیرت و خوشمعاملگی و کمضرر بودن و نیکی رساندن و بخشش و پاکی نیت، به مردم سایر نواحی خراسان برترند . جیهانی در اینباره مینویسد: «مردمان بخارا در ادب و فضل بهتر از جاهای دیگرند به ماوراءالنهر ». خُجاده، مَغکان، بَمجکَث، طَواویس و زندَنَه شهرهای شناخته شدهای درون دیوار بخارا بودند، اما طواویس از دیگر شهرها مهمتر مینمود .

کتیبههای بودایی که باستانشناسان کشفشان کردهاند نیز از فراگیری قدرت کوشانیان در بخارا حکایت میکند. همه راه پتّه و سکساول است که در بعضی جای ها از آن، آدمی به جهت تزاحم و تشابک اشجار راه را گم میکند و ریگ هم دارد، اما از ریگ راه مرو کمتر است. ایرانیان گریزان به سوی کاسهرود رفته و در دامنة کوه، جای میگیرند و پیکی به سوی کیخسرو میفرستند تا به آنان یاریرساند. جیهانی مینویسد: «سمرقند از بنای تبع است و نوشتهاند که از صنعای یمن تا سمرقند هزار فرسنگ است ». فرات در ناحیه غربی عراق به دو قسمت قره سو و مراد چال تقسیم می شود که منشع آن در نزدیکی رود ارس ارمنستان قرار گرفته است.

جامههای پنبهای معروف به بخاری که سنگین و محکم بافته شده و مورد توجه عرب است و نیز فرش (جاجیم و گلیم) و جامه پشمی برای رختخواب که به نهایت زیباست و زیلو و سجاده محراب، در بخارا و نواحی آن تهیه میشود و به عراق و سایر جاها صادر میگردد . بخارا در همه دورههای تاریخی، شهری مهم برای عرضه کالاهای چین و آسیای غربی بود و کاروانهایی که از آسیای مرکزی میگذشتند، در این شهر اتراق میکردند.

میوههای بخارا، سالمترین و لذیذترین میوههای ماوراءالنهر است و حاصلخیزی بخارا به اندازهای است که اگر کسی به قدر یک جریب زمین داشته باشد زندگی او با گروهی از منسوبان و خانواده وی تأمین خواهد شد . بازار معروف طواویس یکی از این بازارها بود که در آن کالاهای معیوب و کهنه میفروختند. از آن جمله اند دریاچه های اسکاتلند و گریت لیکس (دریاچه های بزرگ) شمال امریکا. رشد و تقسیم سلول های غیر طبیعی، می توانند منجر به رشد در روده بزرگ به نام پولیپ شوند. پولیپ روده بزرگ و سرطان اولیه ممکن است علائم اولیه خاصی نداشته باشد.

این اقدامات در جلسه مراجعه به مطب پزشک انجام می شود: بر اساس علائم بیمار دارو تجویز می شود. و به این صورت بر غنای فرهنگی این منطقه می افزود. در اندرون و بیرون باروی شهر، بازارهای به هم پیوسته است که در مواقع معینی دایر می شوند و در آنها به داد و ستد چارپا و لباس و برده و کالاهای دیگر از قبیل روی و مس و ظروف و لوازم ذخیرهای میپردازند . و بعد از او (اسکندر) به عهد ملوکالطوایفی، سمر نامی از نسل تبع جهت خصومتی که با اهل این دیار افتادش، آن را خراب کرد و بکند؛ چنانکه هیچ عمارتی برپای نگذاشت.

منابع تاریخی و جغرافیایی گذشته به نامهای گوناگونی از بخارا یاد کرده و هر یک از مورخان و جغرافیدانان، درباره وجه تسمیه آن چیزی گفتهاند. گرچه ناحیه ماوراءالنهر از دوران هخامنشیان (330-559 ق.م) به صحنه تاریخ آمده، نام واحه بخارا نه در کتیبه بیستون گنجیده و نه هردوت از آن یاد کرده است. به اوج رونق خود رسید و در آن زمان، پایتخت قلمرو سامانیان به شمار رفت. شاهرخ و همسر هنر پرورش گوهرشاد، مساجد، مدارس و ابنیه عالى در قلمرو قدرت خویش بنا کردند. ↑ برای اطلاعات بیشتر رجوع کن به: ناجی، فرهنگ و تمدن اسلامی در قلمرو سامانیان، ۱۳۸۶ش، ص۵۲۳.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه، شهر «خجند» واقع در شمال تاجیکستان مرکز استان «سغد» این کشور در گذشته و امروز به عنوان مرکز فرهنگی، تجاری، اقتصادی و از کانونهای اصلی فرهنگ و تمدن آسیای مرکزی محسوب میشود که در درازای تاریخ شاهد فراز و نشیبهای زیادی بوده است. کلانتری با تاکید بر اینکه با خشک شدن این دریاچه، توفانهای نمکی وسعت زیادی را در برگرفته است، خاطرنشان کرد: بر اساس گزارشهای منتشر شده ساکنان اطراف این دریاچه مبتلا به بیماریهایی چون کم خونی، سل، مشکلات تنفسی و همچنین رشد ۵۰ درصدی مرگ و میر کودکان ایجاد شده است.

دیدگاهتان را بنویسید